Passend onderwijs
De zorg voor leerlingen met een specifieke onderwijs- en ondersteuningsbehoefte is in Nederland complex georganiseerd in verschillende wetten. Daardoor zijn voor één leerling vaak meerdere onderzoeken en indicaties nodig. Tegelijkertijd blijft het onduidelijk wie nu verantwoordelijk is voor het onderwijs aan een leerling met een extra zorgbehoefte.
Veel leerlingen en ouders hebben grote moeite met deze complexiteit. De ingewikkelde regelgeving zorgt voor wachtlijsten en zelfs voor thuiszitters. Daarnaast is er een snelle stijging van zowel het aantal zorgleerlingen als het beroep op de jeugdzorg. Zowel reguliere als speciale scholen hebben moeite om zorgleerlingen het onderwijs te geven dat bij hen past. Ook kan de kwaliteit van het speciaal onderwijs verder worden verbeterd.
Om deze redenen wordt het onderwijsstelsel voor leerlingen met een extra onderwijszorgbehoefte vereenvoudigd. Het kind komt nog meer centraal te staan. Daarvoor is de zorgplicht van schoolbesturen geïntroduceerd. Schoolbesturen moeten vanaf 2012 iedere leerling een onderwijs zorgarrangement aanbieden. Indien het betreffende schoolbestuur dat niet zelf kan uitvoeren, dan moeten er afspraken met andere besturen en/of het speciaal (basis)onderwijs worden gemaakt.
Tot juni 2009
Passend onderwijs was gericht op het vormen van regionale netwerken van schoolbesturen die moeten zorgen voor een sluitende aanpak van regulier en speciaal onderwijs. Ongeveer 80 regionale netwerken van in ieder geval het primair, voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs (clusters 3 en 4) geven Passend onderwijs regionaal vorm, voortbouwend op de huidige stand van zaken in die regio. Er is een verplichting voor een regionaal netwerk om afspraken te maken met gemeenten en zorgaanbieders. Ook moeten deze netwerken één indicatieorgaan inrichten. Door de landelijke regels te versimpelen en te vereenvoudigen kan efficiencywinst worden geboekt. Ook wordt de positie van de ouders verder versterkt. Er waren verschillende subsidiemogelijkheden voor deze netwerken (veldinitiatieven en experimenten). Er zijn door dit beleid inmiddels 32 regionale netwerken gevormd.
Nieuwe koers
In het voorjaar van 2009 constateerde de Inspectie van het Onderwijs dat zowel reguliere als speciale scholen grote moeite hebben om zorgleerlingen het onderwijs te geven dat bij hen past. Uit onderzoek bleek dat de inzet van het geld voor de zorg in het onderwijs niet helder is. Ook bleek dat ondanks het beleid van Passend onderwijs er een voortgaande groei van het aantal geïndiceerde leerlingen is.
Na een korte periode van heroverweging heeft de regering geconcludeerd dat de investeringen in regionale netwerken, commissies en indicatiestructuren hebben geleid tot bestuurlijke drukte en onnodige overhead. De middelen moeten vooral terecht komen in de klas, bij leraren en leerlingen. De verplichting van regionale netwerken wordt afgeschaft, de zorgplicht van schoolbesturen blijft. De bestaande samenwerkingsverbanden WSNS en VO worden versterkt. Er wordt – meer dan tot nu toe – ingezet op de kwaliteitsverbetering van het primaire proces, door concrete ondersteuning van leraren, financiering op maat en door kwaliteitsverbetering van het speciaal onderwijs. Opbrengstgericht werken wordt sterk gestimuleerd, omdat dit leerkrachten in staat stelt beter om te gaan met verschillen tussen leerlingen. Voor de samenwerking van het onderwijs met de zorg in en om de school is het zorg- en adviesteam het platform waar scholen met de buitenschoolse zorginstellingen afstemmen. De regering is voornemens om in het voorjaar van 2010 een wetsvoorstel ‘Zorg in en om de school’ in te dienen (zie ook http://www.passendonderwijs.nl/, http://www.zat.nl/ en http://www.samenwerkenvoordejeugd.nl/).
E&S adviseert over passend onderwijs op verschillende bestuurslagen:
Klik hier voor meer informatie over ons aanbod voor Passend Onderwijs.
Overzicht
Vormgeven van regionale netwerken Passend onderwijs en begeleiding van regio’s in hun proces naar een aanvraag voor een veldinitiatief of een experiment.
Passend onderwijs heeft ook voor het reguliere onderwijs gevolgen. Wat is de beste strategie? Welke knelpunten zijn er in de huidige leerlingenzorg? Wat is de huidige kwaliteit van de leerlingenzorg? Hoe kan ik ouders erbij betrekken? Op al dit soort vragen kan E&S besturen en scholen adviseren.
Bijna al het nieuwe beleid van de regionale netwerken Passend onderwijs heeft directe gevolgen voor de diverse gemeentelijke beleidsterreinen op de gebieden onderwijs, jeugd, zorg en welzijn. Denk aan veiligheidsbeleid, integratie of zorgstructuren, maar ook zeer concreet huisvesting, leerlingenvervoer en uiteraard de leerplicht. Hoe kun je de onderwijsontwikkelingen verbinden met het gemeentelijke beleid op het terrein van bijvoorbeeld jeugd, welzijn en zorg?